“La mirada se vuelve fija, los labios se deprimen, las manos se agrandan y enrojecen, los brazos se tornan musculosos y pierden sus curvas encantadoras; por último, los pies se abultan y se hacen deformes. Con tantos inconvenientes, ¿habrá aún muchachas que sueñen con las bicicletas?”
Seica a galega Antonia Martínez “Titina” foi unha das primeiras mulleres en usar bicicleta en Cuba, nos últimos anos do século XIX. Dedicáronlle cancións denigratorias e na prensa da illa aparecían advertencias como esta que reproducimos sobre as terribles consecuencias que o ciclismo ocasionaba nas féminas. Hoxe, aquí e alá, case ninguén ousaría predicar contra a práctica deportiva das mulleres e, aínda así…
O deporte é probablemente o ámbito informativo no que a representación de homes e mulleres é máis desequilibrada. E xa ten mérito, porque na política, na economía ou na ciencia tampouco estamos para colgarnos medallas igualitarias. En 2015, o proxecto de Monitoreo Global de Medios estimaba que nos medios españois só o 6% das noticias deportivas estaban protagonizadas por mulleres. De aceptarnos o pacto segundo o cal os medios representan (máis ou menos) a realidade, calquera lectora, espectador e oínte concluirá que vivimos nun mundo e nun país no que as mulleres non son moi amigas de practicar deporte, só participan en competicións internacionais nalgunhas disciplinas con características “artísticas” e moi raramente conseguen fazañas deportivas de mérito. Outro tanto podemos dicir da presenza residual nos medios das mulleres do deporte como fontes expertas, no seu papel de directivas, adestradoras, árbitras ou investigadoras.
Belén Regueira: “O deporte é probablemente o ámbito informativo no que a representación de homes e mulleres é máis desequilibrada”
A diferenza na representación das e dos deportistas non é só unha cuestión de cantidade, tamén de calidade. Segue sendo habitual atopar na información deportiva estereotipos de xénero e exemplos de infantilización, sexualización e minusvaloración das mulleres. Nun mundo no que hai países que prohíben o deporte feminino, pode parecer que estas distorsións non son tan graves, pero teñen consecuencias. Que a rapazada só teña deportistas homes nos pósters do seu cuarto e no Instagram repercute tamén nos roles de xénero que absorben xa nenos e nenas, na menor práctica deportiva de rapazas e mozas ou nas expectativas profesionais e condicións laborais das deportistas. Se o deporte, sen adxectivos, segue sendo nos medios só o que practican os homes, corremos o risco de provocar unha profecía autocumprida.
Belén Regueira: “Ata hai nada a presenza de mulleres na información deportiva fose excepcional ou secundaria”
E u-las xornalistas deportivas? Se a práctica informativa di sen dicilo que o deporte o practican homes e interesa a homes, non é sorprendente que acabasen contándonolo fundamentalmente homes, e que ata hai nada a presenza de mulleres na información deportiva fose excepcional ou secundaria. Da man das xornalistas deportivas e dos compañeiros que saben xogar en equipo mixto ten que chegar por fin aos medios a realidade das mulleres no deporte, e poida que tamén un cuestionamento doutras prácticas informativas que derivaron no actual monopolio do fútbol masculino como protagonista case en solitario da información deportiva.
Por iso desde o Colexio Profesional de Xornalistas de Galicia queremos sumarnos á celebración polo nacemento de As Nosas neste 2020. O deporte feminino sempre foi de primeira, precisamos medios que o saiban.
Belén Regueira é xornalista e vogal da xunta de goberno do Colexio Profesional de Xornalistas de Galicia.
Empezou a súa curta carreira no baloncesto como ala-pívot en minibasket. Cando deixou o deporte na adolescencia, xa descendera ata escolta.
